Mengapa Indonesia Tidak Isytihar Bencana Alam Di Sumatera Sebagai Bencana Negara?
Oleh Mynewshub
JAKARTA – Setiap kali berlaku bencana alam besar di Indonesia, khususnya di wilayah Sumatera yang sering dilanda banjir, tanah runtuh dan gempa bumi, timbul persoalan dalam kalangan orang ramai mengapa kerajaan Indonesia tidak mengisytiharkan kejadian tersebut sebagai bencana nasional, walaupun melibatkan angka korban yang tinggi.
Hakikatnya, pengisytiharan bencana nasional di Indonesia bukan dibuat secara automatik, sebaliknya tertakluk kepada kriteria undang-undang dan penilaian strategik oleh kerajaan pusat.
Bergantung Kepada Undang-Undang Dan Penilaian BNPB
Menurut Undang-Undang No. 24 Tahun 2007 tentang Penanggulangan Bencana, pengurusan bencana di Indonesia dibahagikan kepada beberapa tahap iaitu bencana daerah, provinsi dan bencana nasional.
Keputusan untuk mengisytiharkan sesuatu bencana sebagai bencana nasional hanya boleh dibuat oleh Presiden Indonesia, berdasarkan laporan dan penilaian Badan Nasional Penanggulangan Bencana (BNPB).
Antara faktor utama yang dinilai ialah:
Keupayaan kerajaan daerah mengendalikan krisis
Skala kemusnahan dan keluasan kawasan terjejas
Kesan terhadap infrastruktur nasional
Keperluan penglibatan penuh kerajaan pusat
Korban Tinggi Tidak Semestinya Bencana Nasional
Walaupun angka kematian tinggi, ia tidak secara automatik melayakkan sesuatu bencana diisytiharkan sebagai bencana nasional.
Kerajaan Indonesia menilai sama ada:
Bencana merebak ke pelbagai provinsi
Sistem pentadbiran dan keselamatan awam lumpuh
Kerajaan daerah gagal berfungsi sepenuhnya
Jika kerajaan daerah masih mampu bertindak dengan sokongan pusat, status bencana nasional lazimnya tidak diberikan.
Implikasi Besar Jika Diisytihar Bencana Nasional
Pengisytiharan bencana nasional membawa implikasi besar kepada negara, antaranya:
Peruntukan kewangan khas berskala besar
Mobilisasi penuh tentera dan agensi pusat
Kesan terhadap ekonomi, pelaburan dan keyakinan antarabangsa
Implikasi undang-undang jangka panjang
Atas sebab itu, kerajaan Indonesia sangat berhati-hati agar status ini hanya digunakan untuk bencana luar biasa.
Negara Yang Biasa Berdepan Pelbagai Bencana
Indonesia merupakan antara negara paling terdedah kepada bencana alam kerana kedudukannya di Lingkaran Api Pasifik.
Setiap tahun, negara itu berdepan pelbagai kejadian bencana seperti banjir besar, gempa bumi, letusan gunung berapi dan tanah runtuh. Jika setiap kejadian besar diisytiharkan sebagai bencana nasional, ia boleh memberi tekanan besar kepada sistem kewangan dan pentadbiran negara.
Bila Indonesia Isytihar Bencana Nasional?
Sepanjang sejarah, Indonesia hanya mengisytiharkan bencana nasional bagi kejadian yang benar-benar luar biasa, antaranya:
Tsunami Aceh 2004
Gempa dan tsunami Palu 2018
Pandemik COVID-19
Kesemua insiden ini melibatkan kesan besar di peringkat nasional dan antarabangsa serta memerlukan campur tangan penuh kerajaan pusat.
Bantuan Tetap Disalurkan Walaupun Tanpa Status Nasional
Ketiadaan pengisytiharan bencana nasional tidak bermaksud kerajaan Indonesia mengabaikan mangsa.
Sebaliknya:
Bantuan kerajaan pusat tetap disalurkan
Pasukan keselamatan dan penyelamat tetap digerakkan
Operasi menyelamat dan pemulihan diteruskan
Bantuan antarabangsa masih boleh diterima
Perbezaannya hanyalah dari segi status pentadbiran dan perundangan, bukan dari segi keprihatinan kerajaan.
Kesimpulan
Pendekatan Indonesia menunjukkan bahawa pengisytiharan bencana nasional bukan bersifat simbolik atau emosi, sebaliknya merupakan keputusan strategik negara.
Fokus utama kerajaan tetap sama – menyelamatkan nyawa, mengurus krisis dan memulihkan kehidupan rakyat, tanpa perlu bergantung kepada label bencana nasional. –MYNEWSHUB
